Əsas vəsait (məsələn, avtomobil, avadanlıq, mebel və s.) satıldıqda vergi satış məbləğindən yox, satış qiyməti ilə qalıq dəyər arasındakı fərqdən hesablanır.
1️⃣ Əsas prinsip
Satış mənfəəti = Satış qiyməti – Qalıq (balans) dəyəri
Əgər fərq müsbətdirsə → mənfəət vergisi hesablanır
Əgər fərq mənfidirsə → zərər kimi uçota alınır
2️⃣ Qalıq dəyər nədir?
Qalıq dəyər = İlkin dəyər – Yığılmış amortizasiya
3️⃣ Praktiki nümunə
Şirkət avtomobili 40 000 AZN-ə alıb.
2 il amortizasiya olunub və balans dəyəri 22 000 AZN qalıb.
Satış qiyməti: 30 000 AZN
Mənfəət:
30 000 – 22 000 = 8 000 AZN
Bu 8 000 AZN mənfəət kimi vergiyə cəlb olunur.
Mənfəət vergisi (20%) = 1 600 AZN
4️⃣ ƏDV məsələsi
Əgər şirkət ƏDV ödəyicisidirsə:
- Əsas vəsait satışı ƏDV-yə cəlb olunur
- Satış məbləğinin üzərinə 18% ƏDV hesablanır
Məsələn:
30 000 AZN + 5 400 AZN ƏDV
5️⃣ Əgər sadələşdirilmiş vergi ödəyicisidirsə?
Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisidirsə:
- Satış dövriyyəyə daxil edilir
- 2% və ya 4% (fəaliyyət yerindən asılı olaraq) tətbiq olunur
Amma burada balans dəyəri çıxılmır.
Əsas vəsait necə satılmalıdır? (Sənədləşmə)
Bu çox vacib hissədir 👇
🔹 Hüquqi şəxsə satılırsa:
✔ Alqı-satqı müqaviləsi
✔ Elektron qaimə-faktura (əgər ƏDV-li şirkətdirsə)
✔ Təhvil-təslim aktı
Kassa çeki tətbiq edilmir (çünki B2B əməliyyatdır).
🔹 Fiziki şəxsə satılırsa:
Əgər ƏDV ödəyicisidirsə:
✔ Elektron qaimə-faktura
və ya
✔ Kassa çeki (POS ilə)
Əgər avtomobildirsə:
✔ Notariat qaydasında alqı-satqı müqaviləsi
✔ DYP-də qeydiyyat dəyişməsi
Kassa ilə satmaq olarmı?
Bəli, əgər:
- Fiziki şəxsə satırsınız
- Nağd ödənişdir
- POS və ya onlayn kassa aparatı mövcuddur
Amma böyük məbləğlərdə bank köçürməsi daha düzgündür.
Ən çox edilən səhvlər
❌ Avtomobili şəxsi qaydada satmaq
❌ Balansdan silmədən satmaq
❌ Qaimə yazmamaq
❌ Bazar qiymətindən aşağı göstərmək
Vergi orqanı bazar qiymətini əsas götürə bilər.
Vacib məqam
Əgər əsas vəsait ƏDV-li alınmışdısa və ƏDV əvəzləşdirilmişdisə, satış zamanı mütləq ƏDV hesablanmalıdır.
Qısa yekun
| Hal | Vergi |
|---|---|
| Mənfəət vergisi ödəyicisi | Qalıq dəyər fərqi üzrə 20% |
| ƏDV ödəyicisi | Satış məbləği üzrə 18% |
| Sadələşdirilmiş vergi | Dövriyyə üzrə 2% / 4% |