Bir çox şirkət fəaliyyətə başlayarkən ƏDV qeydiyyatına könüllü qoşulur. Lakin müəyyən müddətdən sonra dövriyyə azalır və ya fəaliyyət dəyişir. Bu zaman sual yaranır:
ƏDV qeydiyyatını necə ləğv etmək olar?
Bu yazıda ƏDV qeydiyyatının ləğv qaydasını və diqqət edilməli hüquqi məqamları izah edirik.
ƏDV qeydiyyatı hansı hallarda ləğv edilə bilər?
Vergi Məcəlləsinə əsasən ƏDV qeydiyyatı aşağıdakı hallarda ləğv edilə bilər:
1️⃣ Könüllü qeydiyyat olduqda
Əgər şirkət könüllü şəkildə ƏDV qeydiyyatına düşmüşdürsə və:
- Son 12 ay üzrə vergi tutulan əməliyyatların həcmi məcburi limitdən aşağıdırsa
- Vergi borcu yoxdursa
ƏDV qeydiyyatı ləğv edilə bilər.
2️⃣ Fəaliyyət dayandırıldıqda
Şirkət fəaliyyətini dayandırırsa və vergi tutulan əməliyyat aparmırsa.
3️⃣ Şirkət ləğv olunursa
Hüquqi şəxs bağlandıqda ƏDV qeydiyyatı da avtomatik ləğv edilir.
ƏDV qeydiyyatının ləğv prosesi necədir?
1️⃣ Elektron ərizə təqdim edilir
e-taxes portalı vasitəsilə:
“ƏDV qeydiyyatının ləğvi barədə ərizə” təqdim olunur.
2️⃣ Vergi orqanı yoxlama aparır
Vergi orqanı aşağıdakılara baxır:
- Son 12 ay dövriyyə
- ƏDV borcu
- ƏDV hesabatları
- Qaimə dövriyyəsi
3️⃣ Qərar qəbul edilir
Əgər şərtlər ödənilirsə, ƏDV qeydiyyatı ləğv edilir və bu barədə bildiriş göndərilir.
Ən vacib məsələ: ƏDV üzrə düzəliş (inventar qalığı)
Əgər şirkət ƏDV qeydiyyatında olarkən:
- ƏDV-li mallar alıb
- Əsas vəsait alıb
- ƏDV-ni əvəzləşdirib
və sonra qeydiyyatı ləğv edirsə, balansda qalan mallar üzrə ƏDV düzəlişi tələb oluna bilər.
Yəni:
Balansda qalan mallar üzrə vaxtilə əvəzləşdirilmiş ƏDV geri hesablanmalıdır.
Bu çox vacib və tez-tez unudulan məqamdır.
Ən çox edilən səhvlər
❌ ƏDV qeydiyyatını ləğv edib sonra yenidən ƏDV-li satış etmək
❌ Balans qalığını düzgün hesablamaqdan yayınmaq
❌ Ləğv etməzdən əvvəl böyük alış etmək
❌ Vergi borcunu bağlamadan ərizə vermək
ƏDV qeydiyyatını ləğv etmək həmişə sərfəlidirmi?
Hər zaman yox.
Bəzi hallarda ƏDV-də qalmaq daha sərfəli olur, xüsusilə:
- Müştərilər ƏDV ödəyicisidirsə
- İxrac fəaliyyəti varsa
- Böyük alışlar planlaşdırılırsa
Nəticə
ƏDV qeydiyyatının ləğvi texniki prosedur olsa da, maliyyə baxımından ciddi planlama tələb edir.
Əks halda:
- ƏDV düzəlişi yaranır
- Vergi riski formalaşır
- Gələcək əməliyyatlarda məhdudiyyət yaranır
TaxVibe tövsiyə edir
ƏDV qeydiyyatını ləğv etməzdən əvvəl:
✔ Dövriyyə analiz edin
✔ Balans qalığını yoxlayın
✔ ƏDV düzəliş riskini hesablayın
✔ Gələcək planı nəzərə alın