Amortizasiya — əsas vəsaitlərin (məsələn, avadanlıq, mebel, nəqliyyat vasitəsi və s.) dəyərinin onların istifadə müddəti ərzində hissə-hissə xərclərə silinməsidir.
Yəni:
Əsas vəsait alınır → dərhal xərcə getmir → illər üzrə bölünərək çıxılır.
Hansı əmlaklar amortizasiya olunur?
- Binalar
- Qurğular
- Avadanlıq
- Kompüterlər
- Mebel
- Nəqliyyat vasitələri
- İstehsal avadanlıqları
Vergi Məcəlləsinə görə amortizasiya normaları
Azərbaycan Vergi Məcəlləsinə əsasən əsas vəsaitlər qruplara bölünür və hər qrup üzrə maksimal illik amortizasiya norması müəyyən edilir.
Əsas qruplar:
1️⃣ Binalar və tikililər – 7%-ə qədər
2️⃣ Maşın və avadanlıqlar – 25%-ə qədər
3️⃣ Kompüter texnikası və proqram təminatı – 25%-ə qədər
4️⃣ Nəqliyyat vasitələri – 25%-ə qədər
5️⃣ Digər əsas vəsaitlər – 20%-ə qədər
(Qeyd: Bu, maksimal normadır. Şirkət daha aşağı norma seçə bilər.)
Amortizasiya necə hesablanır?
Sadə düstur:
Amortizasiya məbləği = Əsas vəsaitin qalıq dəyəri × amortizasiya faizi
Praktiki nümunə 1
Şirkət 40 000 AZN dəyərində avadanlıq alıb.
Norma: 25%
İllik amortizasiya:
40 000 × 25% = 10 000 AZN
Deməli, 1-ci il 10 000 AZN xərcə gedir.
Qalan dəyər: 30 000 AZN
2-ci il:
30 000 × 25% = 7 500 AZN
Beləliklə, hər il qalıq dəyərdən hesablanır.
Əsas məqam: Birbaşa silmək olmaz
Məsələn, 100 000 AZN-lik avadanlığı birbaşa xərcə salsanız:
Vergi yoxlaması zamanı həmin xərc ləğv ediləcək və əlavə vergi hesablanacaq.
Nə vaxt amortizasiya başlamalıdır?
Əsas vəsait:
- İstismara verildiyi aydan
- Mühasibat uçotunda əsas vəsait kimi tanındıqdan sonra
amortizasiya hesablanır.
Amortizasiya olunmayan hallar
- Torpaq
- İstifadəyə verilməmiş obyekt
- Şəxsi məqsədli əmlak
- Sənədsiz alınmış əmlak
Sahibkarların ən çox etdiyi səhvlər
- Avtomobili birbaşa xərcə salmaq
- Ev ofisini amortizasiya etmək
- Sənədsiz avadanlıq almaq
- Qrup üzrə düzgün norma tətbiq etməmək
Nəticə
Amortizasiya düzgün hesablanmadıqda:
- Mənfəət vergisi səhv çıxır
- Vergi yoxlamasında əlavə hesablamalar olur
- Cərimə riski yaranır
Vergi planlamasında əsas vəsaitlərin düzgün uçotu çox vacibdir.
TaxVibe məsləhəti
Əgər:
- Yeni avadanlıq almısınız
- Avtomobil şirkət balansına keçirilib
- Böyük investisiya etmisiniz
amortizasiya planını əvvəlcədən düzgün qurmaq lazımdır.